Największe odkrycia naukowe roku 2008

Co roku ”Science” tworzy listę 10 najważniejszych osiągnięć naukowych o przełomowym znaczeniu. A Coontz, który zarówno redaguje naukowe artykuły, jak i potrafi mówić o nauce w sposób zrozumiały dla laika, jest naszym przewodnikiem. Gdy zespół dziennikarzy “Science” wybierał największe osiągnięcia roku – mówi Coontz, – szukaliśmy badań, które odpowiadają na najważniejsze pytania dotyczące działania Wszechświata i torują drogę przyszłym odkryciom. Oto jak objaśnia wybrane przez ”Science” główne odkrycia roku 2008.

1. Przeprogramowanie komórek
Naukowcy pobrali komórki od chorych i przekształcili je w komórki macierzyste. Komórki macierzyste można skłonić, by przybrały nową tożsamość, co pomaga badaczom zrozumieć, w jaki sposób powstają choroby i powinno okazać się użyteczne w ich leczeniu.
Jeśli uda się przeprogramowywać komórki w sposób bardziej kontrolowany, skuteczny i bezpieczny, pewnego dnia pacjentów można będzie leczyć zdrowymi wersjami ich własnych komórek.
Wszyscy się zgadzają, że przed nami długa droga – mówi Coontz. – Trzeba zrozumieć jak działają te komórki, w jaki sposób się rozwijają, a następnie wykorzystać uzyskane informacje do leczenia choroby.

2. Egzoplanety
Astronomowie obserwowali planety, które okrążają gwiazdy. Było to możliwe dzięki lepszym technikom optycznym, lepszym teleskopom i technologicznym udoskonaleniom.
Od ponad 10 lat wiedzieliśmy, że istnieją planety okrążające inne gwiazdy, ale dotąd ich nie widzieliśmy – mówi Coontz. – To gwiazdy dość bliskie Ziemi – oddalone o jakiś tuzin lat świetlnych – chodzi też o raczej duże planety.
Gdy już astronomom udało się zobaczyć te planety, mogą zacząć je lepiej rozumieć – mówi Coontz. – Z czasem będziemy mogli widzieć coraz to mniejsze i mniejsze planety. Oczywiście każdy chciałby zobaczyć planetę podobną do Ziemi, mniej więcej tej samej wielkości, a także spojrzeć na wysyłane przez nią światło, na podstawie którego można by wnioskować, jaki jest skład jej atmosfery.

3. Geny raka
Badacze dokonali postępu jeśli chodzi o rozpoznawanie w komórkach błędów, które sprawiają, że przekształcają się w guzy nowotworowe, zwłaszcza jeśli chodzi o raka trzustki i glejaka (rodzaj guza mózgu).
Każdy rodzaj guza zaczyna się od normalnej komórki, w której dochodzi do powstania pewnego rodzaju błędów w programowaniu, co prowadzi do rozwoju nowotworu – mówi Coontz. – Oczywiście każdy chce wyleczenia raka. Jeśli uda się znaleźć jego przyczynę, jest nadzieja, że można będzie to naprawić.

4. Nadprzewodniki
Nadprzewodnik to materiał, który przewodzi elektryczność bez oporu. W normalnych warunkach gdy przesyłamy prąd elektryczny poprzez miedziany drut, część energii jest tracona jako ciepło. To dlatego linie transmisyjne nie mogą rozprowadzać energii po całym świecie – duża jej część jest tracona podczas przesyłania.
W przypadku nadprzewodnika tak się nie dzieje – mówi Coontz. – Cała elektryczność przepływa przez niego i wychodzi na drugim końcu. Badacze próbowali znaleźć różne materiały, które są w stanie tego dokonać.
W tym roku odkryto zupełnie nową rodzinę materiałów. Może to ostatecznie doprowadzić do bardziej wydajnego przesyłania prądu elektrycznego.

5. Białka
Jesteśmy zbudowani przede wszystkim z białek. Większość związków chemicznych, które robią te wszystkie interesujące rzeczy, dzięki którym możliwe jest życie, to białka – one sprawiają, że nerwy reagują, mięśnie się kurczą, a żywność jest trawiona. Większość twoich hormonów to białka. Badania nad nimi budzą bardzo duże zainteresowanie. Jednak aż do tego roku nie było możliwe obserwowanie ich w akcji. Naukowcom udało się obserwować białka podczas ich reakcji i uwidocznić swego rodzaju taniec, związany z ich działaniem. Jak mówi Coontz, jeśli uda nam się lepiej zrozumieć białka, będziemy w stanie lepiej rozumieć życie.

Ciąg dalszy w następnym numerze.

Forum, 6/2009

Tags: